Foto: Diftar afvalsysteem | de Loermeeuw
Wat kunnen inwoners van Nunspeet leren van de ervaringen in Elburg, waar betalen per lediging al is ingevoerd?
Een gezamenlijk praktijkonderzoek van De Loermeeuw en de Nunspeetse Buizerd laat zien hoe Diftar in de dagelijkse praktijk uitpakt: minder restafval bij sommige huishoudens maar ook meer overlast, spanningen én kritische vragen over eerlijkheid en uitvoerbaarheid.
Wat is Diftar?
Diftar staat voor gedifferentieerde tarieven voor afvalinzameling. In plaats van een vast bedrag per jaar betalen inwoners per keer dat hun container wordt geleegd of per zak restafval die ze aanbieden.
Het idee is dat wie minder restafval produceert, ook minder betaalt – en dus wordt gestimuleerd om beter te scheiden.
In de praktijk roept het systeem echter discussie op over eerlijkheid, uitvoerbaarheid en neveneffecten zoals afvaldumping.
Bewuster scheiden, maar ook ontwijkgedrag
In Elburg heeft het Diftar-systeem sommige inwoners juist gestimuleerd om bewuster afval te scheiden. Door minder restafval aan te bieden, blijven hun kosten laag – sommige huishoudens zetten hun container nog maar eens per maand buiten.
Tegelijkertijd melden anderen dat verkeerd aangeboden of illegaal afval juist toeneemt. Grofvuil, apparaten en etensresten belanden vaker op plekken waar ze niet thuishoren.
“Ik dacht eerst dat het maar gedoe was, maar nu let ik echt veel beter op wat in welke bak gaat. Het scheelt geld én afval.”
Overlast en afvaltoerisme
Veel inwoners klagen over afval dat door anderen in hun container wordt gegooid. Dat gebeurt soms ’s nachts, door buurtbewoners of voorbijgangers. De eigenaar betaalt echter de rekening, wat leidt tot frustratie.
Daarnaast neemt dumping toe bij glasbakken, ondergrondse containers en parkeerplaatsen. Volgens bewoners verplaatst het probleem zich van buitengebieden naar woonwijken – met extra schoonmaakkosten en handhavingsdruk als gevolg.
“Ik zet mijn bak pas buiten als de vuilniswagen eraan komt. Anders gooit er vast iemand anders nog een zak bij.”
Spanningen tussen buren
Diftar raakt ook de sociale samenhang in dorpen en wijken. Bewoners voelen zich verantwoordelijk gehouden voor afval dat niet van henzelf is. Sommige inwoners fotograferen hun container bij het aanbieden of zetten deze pas buiten als hij vol is, uit angst voor misbruik.
Dat wantrouwen zorgt voor spanningen tussen buren en een gevoel van onrecht: ‘Ik betaal voor andermans troep’, klinkt het herhaaldelijk in de reacties.
Praktische knelpunten in het systeem
Inwoners wijzen op tekortkomingen in de uitvoerbaarheid van Diftar. Het wegvallen van aparte plasticinzameling zorgt dat grijze containers sneller vol zijn, terwijl milieustraten verder weg liggen en soms geld kosten. Ook wordt geklaagd over volle of niet tijdig geleegde ondergrondse containers.
Burgers denken actief mee over oplossingen, zoals afsluitbare bakken, containers met pasjes of gezamenlijke wijkcontainers bij particuliere aanbieders.
Zulke ideeën laten zien dat mensen zoeken naar manieren om kosten en overlast te beperken zonder het systeem te compliceren.
Kosten en milieueffecten
Voorstanders zien Diftar als middel om afval te reduceren en kosten te verlagen. Tegenstanders betwijfelen of dit opgaat wanneer ook extra opruimwerk, zwerfafval en handhaving worden meegerekend. Een veelgehoorde zorg is dat illegale dumping niet verdwijnt maar zich slechts verplaatst.
Lessen voor Nunspeet
De ervaringen in Elburg maken duidelijk dat Diftar meer raakt dan de vuilnisbak.
Het systeem beïnvloedt leefbaarheid, vertrouwen in de buurt en zelfs gezondheid, bijvoorbeeld wanneer mensen afval thuis opslaan of verbranden.
Voor Nunspeet draait de vraag daarom niet alleen om óf Diftar wordt ingevoerd, maar vooral hoe: met welke praktische waarborgen, controles en alternatieven.
Politieke context
Het onderzoek, gebaseerd op 163 reacties uit Elburg en omstreken, werd uitgevoerd op 28 januari 2026.
In de Nunspeetse gemeenteraad stemden ChristenUnie, SGP, Gemeentebelang, PvdA/GroenLinks en CDA Lokaal vóór invoering van Diftar per 2028.
Opvallend is dat dezelfde partijen in aanloop naar de vorige gemeenteraadsverkiezingen tijdens de uitzending Potje Politiek van RTV Nunspeet verklaarden tégen invoering van Diftar te zijn. In de praktijk blijkt hun standpunt echter te zijn gedraaid sinds de raadsperiode begon.
De nieuwe partijen VVD Nunspeet en Lux21 hebben aangekondigd dit besluit te willen heroverwegen.
De ervaringen uit Elburg spelen daarmee een directe rol in het politieke debat over de toekomst van afvalinzameling in de gemeente Nunspeet.
Iets wat goed is hoeft niet vervangen te worden met iets dat zoveel wantrouwen naar de medemens oproept. Waar iedereen de mond vol heeft van burgerparticipatie en polarisatie zou je op dat laatste punt alleen al gewoon kunnen besluiten dat diftar nu nog een slechte optie is.
Komt op mij vooral over als we moeten iets veranderen, laten zien dat we ergens mee bezig zijn.
Alles wordt tot op persoonlijk niveau efficiënt gemaakt. Maar de samenleving wordt er inefficiënt van.
Ook Elburg komt ervan terug. Duurd alleen een jaar of 5 a 6.
Als de gemeente afval verwerking moeilijk maakt, maken inwoners en toeristen zich er makkelijker van af.
Wij wonen aan een doorgaande weg naar diverse vakantieparken aan het Veluwemeer. Regelmatig treffen wij afval aan in of naast onze containers op ons eigen erf, van mensen, op weg terug naar huis, welke gebruik hebben gemaakt van een vakantiehuis op één van de parken. Recentelijk nog zes volle vuilniszakken met afval in de bio-container aangetroffen.
Ofschoon daar nog ongeopende verpakkingen met levensmiddelen (o.a. zes diepvries pizza’s) in zaten zet je deze toch niet in je eigen koelkast en de tientallen pat-flessen van een Duitse grootgrutter kun je hier niet kwijt.