De Nunspeetse Buizerd vliegt uit

De Buizerd verlaat per 2 november 2026 het Nunspeetse nest. Op naar een andere omgeving, nieuwe mensen, uitdagingen en energie.

“Moet ik mijn kogelvrije vest aan?”

Ik wil al mijn lezers, supporters, klokkenluiders, Woo-medewerkers van de gemeente Nunspeet, griffiers, collega-onderzoeksjournalisten, een aantal lieve mensen van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten hartelijk bedanken. En vooral en uiteraard alle donateurs hartelijk dank voor het in mij gestelde vertrouwen.

Ook alle burgeronderzoekers en redactieleden die een tijdje hebben meegevlogen, maar bij wie het helaas ontbrak aan de (grote) tijdsinvestering en ambitie. Ik heb ons persoonlijk contact en onze gesprekken enorm gewaardeerd.

Ook mijn zoon en mijn vrienden wil ik bedanken voor hun steun. En hun grappen. Als ik met een vriendin op stap ging in Nunspeet, kreeg ik bij voorbaat de vraag: “Moet ik mijn kogelvrije vest aandoen?” Of die vriend die zei: “Bij het militaire terrein ASK in ’t Harde hebben ze een tweedehands wachttoren met van die grote rollen prikkeldraad te koop. Is dat niet wat voor jou in je voortuin?”

Mijn zoon vond het sinds de komst van de Buizerd wel fijn dat ik camerabewaking zou krijgen en installeerde die eigenhandig. Vervolgens liet hij o.a. een grote roofvogel op zijn bovenarm tatoeëren. Waarop ik natuurlijk reageerde: “Jij bent zeker de grootste fan van de Buizerd!” Maar nee, zo moest ik dat niet zien, kreeg ik te horen.

Onderzoeken op mierenneukerig niveau

Ik ben niet bang en ik ben ook nooit bang geweest. Omdat ik alles tot in detail (ik noem het op mierenneukerig niveau), tot op de bodem en ver daaronder, uitzocht en mijn onderzoeksartikelen met feitenbewijsvoering ondersteunde. Het heeft ontzettend veel tijd gekost. Het is en was liefdewerk oud papier.

Maar het leverde ook plezier, tranen en buikpijn van het lachen op (er kon geen theaterbezoek tegenop). Vooral wanneer ik mijn onderzoeksresultaten deelde met een dierbare vriend en wij de gebeurtenissen tot op detailniveau cabaretesk gingen ridiculiseren. Een uitlaatklep om de ontluistering en soms pijnlijke waarheid over het handelen van mensen binnen politiek en openbaar bestuur te verwerken.

Niet de luis maar de mammoet in de pels

Mijn docent onderzoeksjournalistiek aan de Hogeschool Utrecht introduceerde mij tijdens mijn eerste congres van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) in Rotterdam als: “Sandra Bonestroo is niet de luis in de pels, maar de mammoet in de pels.”

In een volle zaal met 600 mensen mochten slechts vijf aanwezigen een vraag stellen aan de nieuwe bijzondere hoogleraar Onderzoeksjournalistiek. Ik zorgde dat ik de vijfde was. Een jaar later, tijdens het VVOJ-congres in België, vertelde mijn toenmalige coach verbaasd dat hij alleen mijn naam hoefde te noemen en iedereen al wist wie ik was.

Kritische persvragen zijn geen bestuurlijke overlast

Wat Nunspeet betreft: ik ervoer tegenwerking van de gemeentelijke woordvoerder. Tijd voor de beste man – en het gezicht van de oude bestuurscultuur –  om met pensioen te gaan en de nieuwe, jonge(re) generatie het vertrouwen en het podium te geven.

Collegeleden weigerden persvragen te beantwoorden of gaven onvolledige antwoorden.

Een journalist die kritische vragen stelt, feiten controleert en bestuurlijke besluiten onderzoekt, doet dat niet om bestuurders dwars te zitten. Het gaat om het publieke belang. Inwoners hebben recht op informatie over besluiten die hun leefomgeving raken.

Het beantwoorden van journalistieke vragen is geen gunst maar hoort bij een transparant en controleerbaar openbaar bestuur.

Never a dull moment in Nunspeet!

Dan de manager van de Woo-afdeling (Wet open overheid) van de provincie Gelderland, die ik aan de telefoon had en zei: “Zo te horen ben je weer wat op het spoor.”

Of een provinciale woordvoerder die mij op zondagochtend om 10.00 uur belde. Ik nam niet op en appte terug: “Het is rustdag, maandag ben je de eerste.”

En het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland dat bij hoge uitzondering moest vergaderen over mijn Woo-verzoek. Mijn onderzoek had blootgelegd dat de gemeente Nunspeet de provincie bij meerdere ruimtelijke dossiers had gepasseerd. Zo wijzigde de gemeente zonder voorafgaand overleg met de provincie een bestemmingsplan om het gebruik van gemeentelijke bosgrond in Natura 2000-gebied De Veluwe door een manegebedrijf alsnog mogelijk te maken.

De openbaarmaking van documenten lag politiek-bestuurlijk zo gevoelig dat het provinciebestuur zich erover moest buigen.

Lees ook: Nunspeet passeert provincie: feiten als mening.

Van het kastje naar de muur

Mijn onderzoek naar het functioneren en de bestuurlijke integriteit van burgemeester Blom, onder meer naar aanleiding van de schorsing van een burgerlid van de Monumentencommissie, leidde tot een opmerkelijke bestuurlijke rondgang.

De minister van Binnenlandse Zaken nam geen verantwoordelijkheid en verwees mij terug naar de commissaris van de Koning. Die verwees mij op zijn beurt naar de gemeenteraad. Terwijl mijn vragen juist gingen over het functioneren en de integriteit van de burgemeester en wie daarop toezicht houdt. En dat is niet de gemeenteraad.

Het welbekende ‘van het kastje naar de muur’. En niemand neemt zelfleiderschap en zelfverantwoording. Leve het openbaar bestuur!

Lees ook: Integriteit burgemeester Nunspeet ter discussie.

Een sterke lokale democratie kan niet zonder onafhankelijke journalistiek

Goed bestuur kan alleen goed bestuur zijn als de journalistieke tegenmacht haar werk kan doen. Die tegenmacht is geen hindermacht, maar een publieke voorziening. Zij bestaat niet voor bestuurders, maar voor inwoners. Een sterk lokaal bestuur en een sterke, onafhankelijke lokale journalistiek hebben elkaar nodig om inwoners goed te informeren.

Ook de gemeenteraad draagt verantwoordelijkheid. Raadsleden controleren het college, terwijl onafhankelijke journalisten onderzoeken, kritisch bevragen en feiten aan het licht brengen. Juist wanneer onderzoeksresultaten bestuurlijk ongemakkelijk zijn, blijkt hoeveel waarde bestuurders werkelijk hechten aan openheid en democratische controle.

Hoe kijken ze zichzelf ’s ochtends in de spiegel aan?

Ik heb mij menige keer afgevraagd hoe burgemeester, wethouders, woordvoerder, bepaalde ambtenaren en raadsleden, ook vanuit hun christelijk geloof, zichzelf ’s ochtends in de spiegel, recht in de ogen konden aankijken. Daar kon en kan ik, tot op de dag van vandaag, met mijn hoofd en vooral mijn hart, niet bij.

Maar goed, datzelfde geloof brengt je vanzelf bij de Dag des Oordeels.

De Buizerd vliegt uit, de dwarsliggers blijven nodig

Mijn zeer gewaardeerde collega-onderzoeksjournalist (ik noem hem gekscherend mijn tweelingbroer) Marc van der Woude van de Edese Vos verwoordde het treffend:

“Elke gemeente in Nederland heeft lokale dwarsliggers en doorzetters nodig omdat deze pioniers doen wat lokaal wordt gemist: kritisch-betrokken journalistiek.”

De Nunspeetse Buizerd vliegt uit, maar de noodzaak van onafhankelijke onderzoeksjournalistiek in Nunspeet en in andere gemeenten verdwijnt niet. Ik wens dat toekomstige onderzoeksjournalisten de ruimte krijgen om kritisch en onafhankelijk te werken. Niet voor zichzelf, maar voor de inwoners.

Daarom roep ik journalisten en andere initiatiefnemers die een onafhankelijk lokaal onderzoeksjournalistiek platform in Nederland willen beginnen op zich aan te sluiten bij de Lokale Alliantie, die mede door de Nunspeetse Buizerd is opgericht.

De Lokale Alliantie is een netwerk van onafhankelijke lokale journalistieke initiatieven die kennis en ervaringen delen, elkaar ondersteunen en nieuwe pioniers op weg helpen.

Want wie de lokale macht kritisch wil volgen, besluiten wil uitpluizen en feiten boven tafel wil krijgen, hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Samen staan we sterker.

Ik verwacht nu wel dat de gemeente Nunspeet een jaarlijks terugkerende lokale vlaggendag introduceert om het vertrek van de Nunspeetse Buizerd uit de gemeente elk jaar te vieren (vette knipoog).

Mijn innerlijke ‘Inspector Gadget’ laat ik weer los

Vroeger werd ik ‘Inspector Gadget’ genoemd. Ik verslond detectiveboeken. Mijn innerlijk kind laat ik wat dat betreft weer los en verder spelen.

Onderzoeken, nieuwsgierigheid en waarheidsvinding zitten in mijn bloed. Daarin ga ik mij verder specialiseren: (digitaal) onderzoek en opsporing. Verbanden leggen, puzzelen en nieuwe feiten en inzichten ontdekken vind ik ontzettend leuk.

De onderzoeksvaardigheden die ik als onderzoeksjournalist heb ontwikkeld – van bronnenonderzoek en feitenverificatie tot het analyseren van complexe dossiers en het leggen van verbanden – neem ik mee naar dit nieuwe werkveld.

Ik ga mij verder bekwamen als particulier onderzoeker (privédetective) en digitaal rechercheur. Bij een recherchebureau, gedeeltelijk zelfstandig of beiden. Dat zie ik wel. Opleidingen volgen bij de International Anti Crime Academy op het gebied van Open Source Intelligence (OSINT), verhoor- en interviewtechniek, lichaamstaal, hypothesevorming, scenariodenken en forensic data analysis.

Een mooie, eerlijke wereld

Ik blijf leren tot aan mijn dood. Ik heb een ongestilde honger naar kennis. ‘Kennis is kracht’ is mijn motto. Ik word blij van authentieke mensen, waarheidsvinding, integriteit en rechtvaardigheid.

Wat ik bij het gemeentebestuur van Nunspeet heb gemist, is de bereidheid om fouten te erkennen, de eigen beeldvorming te corrigeren, kritisch naar het eigen handelen te kijken, er op terug te komen en publiekelijk (!) toe te geven dat bepaalde beslissingen of handelingen achteraf beter anders hadden gekund.

Want fouten maken is menselijk. Maar ze erkennen, verantwoordelijkheid nemen en ervan leren, dát getuigt van karakter en bestuurlijke en emotionele volwassenheid.

Ik word blij van een wereld waarin wij met z’n allen open en eerlijk zijn. Dat begint met tegenover onszelf. En daardoor ook tegenover onze medemens.

Het ga jullie goed!

Sandra S. Bonestroo

Bronvermelding: De passage over het belang van onafhankelijke lokale journalistiek is mede gebaseerd op de woorden van onze collega-journalisten van 1Almere, uit hun brief aan de gemeenteraad van Almere.